Miras Payı, Oranı ve Hesaplanması

Hukukumuzda, miras paylarına yönelik derece sistemi benimsenmiş olup, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu Üçüncü Kitap Birinci Kısım Miras Hukuku’na yönelik düzenlemeleri içermektedir.

Türk Medeni Kanunu 495. Maddesine göre, Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur. Çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar. Mirasbırakandan önce ölmüş olan bir çocuk var ise ölmüş çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.

Anılan Kanun 496. Maddesine göre, altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları, ana ve babasıdır. Bunlar eşit olarak mirasçıdırlar. Mirasbırakandan önce ölmüş olan ana ve babanın yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Bir tarafta hiç mirasçı bulunmadığı takdirde, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.

497. maddesinde yer alan düzenlemeye göre, altsoyu, ana ve babası ve onların altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları, büyük ana ve büyük babalarıdır. Bunlar, eşit olarak mirasçıdırlar. Mirasbırakandan önce ölmüş olan büyük ana ve büyük babaların yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Ana veya baba tarafından olan büyük ana ve büyük babalardan biri altsoyu bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüşse, ona düşen pay aynı taraftaki mirasçılara kalır. Ana veya baba tarafından olan büyük ana ve büyük babaların ikisi de altsoyları bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüşlerse, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır. Sağ kalan eş varsa, büyük ana ve büyük babalardan birinin mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde, payı kendi çocuğuna; çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana ve büyük babaya; bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın her ikisinin de ölmüş olmaları hâlinde onların payları diğer tarafa geçer.

Türk Miras Hukukunda eşin miras payı birlikte mirasçı bulunduğu dereceye göre değiştiğinden, uyuşmazlıklara ve hatalara yol açmaktadır. Türk Medeni Kanunu 499. Maddesi ile düzenlenen eşin miras payına ilişkin hükümde; Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre mirasbırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur:

1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri,

2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı,

3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.

Nihai olarak hiçbir mirasçısı bulunmadan ölen kişinin mirası 501. Madde düzenlemesine göre Devlete geçer.